بافت فرسوده چیست(www.memarcad.com)

“بافت فرسوده” چیست؟

 

 

مقدمه  
برای آسان شدن شناخت بافت های فرسوده شهری وضابطه مند شدن شرایط مداخله در آن دسته از شهرهای کشور که با این پدیده رویارو می باشند ، نگاشته شده است . دسته از شهرهای کشور که با این پدیده رویارو می باشند ، نگاشته شده است .

گستردگی بافت های فرسوده در بیشتر شهرهای کشور و اهمیت پرداختن همزمان بدان ایجاب می کنند تا ازیک سو کلیه مشاوران ، نهادهای مشارکت کننده و یا دستگاههای مداخله کننده از ادبیات فنی یکسان و سازگار با ادبیات جهانی بهره گیرند ، و از سوی دیگر برای جلوگیری از اقدامات موازی و هدررفتن منابع در حین جلب مشارکت گسترده همگان ، واژگان کلیدی ، وساختار مداخله یکپارچه و هم پیوند نیروهای موثر ، دراین مصوبه تعریف وتعیین گردد .

این مصوبه با مبنا قراردادن چهارعامل اصلی تدوین شده است ، این عوامل عبارتند از :
– نوع بافت
– نوع مداخله
– مرجع قانونی مداخله
– مستندات قانونی مداخله

قابل ذکراست ویژگی ها وشاخص های شناسایی بافت های فرسوده به تفضیل در ” دفترچه راهنمای شناسایی ومداخله دربافت های فرسوده ” آمده است .

تعاریف
بافت : بافت گسترده ای هم پیوند است که از بناها ، راهها ، مجموعه ها ، فضاها ، تاسیسات وتجهیزات شهری ویا ترکیبی از آنها تشکیل شده است .

۱- انواع بافت ها   
بافت های فرسوده به سه دسته :
الف – بافت های دارای میراث فرهنگی
ب – بافت های شهری (فاقد میراث فرهنگی )
ج – بافت های حاشیه ای (سکونتگاههای غیررسمی ) تقسیم می گردند .
الف – بافت های دارای میراث های شهری 

بافت های دارای میراث های شهری بافت هایی هستند که دربرگیرنده آثار بجای مانده از گذشته وجایگزین ناپذیری هستند که می توانند در آگاهی جوامع از ارزشهای فرهنگی وگذشته خود کمک کند . حفظ آنها علاوه بر، برانگیختن غرور ملی و ایجاد حس هویت ، بر کیفیت زندگی نیز می افزاید . این آثار که به یکی ازسه دوره باستان ، دوره تاریخی و یا معاصر تعلق دارد ، یا به ثبت آثارملی رسیده اند و یا درلیست میراث های با ارزش سازمان میراث فرهنگی وگردشگری قرار می گیرند .

ب – بافت های شهری (فاقد میراث شهری ) 
بافت های شهری (فاقد میراث شهری ) بافت هایی هستند که درمحدوده قانونی قرار دارند ، دارای مالکیت رسمی وقانونی اند . اما ازنظر برخورداری ازامینی ، استحکام وخدمات شهری دچار کمبود هستند .

ج – بافت های حاشیه ای (سکونتگاههای غیررسمی )
بافت های حاشیه ای (سکونتگاههای غیررسمی ) ، بافتهایی هستند که دربیشتر درحاشیه شهرها وکلان شهرهای کشور قراردارند و خارج ازبرنامه رسمی توسعه شکل گرفته اند .

ساکنین این بافت ها را گروه های کم درآمد ومهاجران روستایی وتهیدست شهری تشکیل می دهند . این بافت های خودرو که با سرعت ساخته شده اند فاقد ایمنی ، استحکام ، امنیت اجتماعی ، خدمات و زیرساخت های شهری می باشند .

۲- انواع مداخله  
انواع مداخله براساس میزان وفاداری به گذشته درسه گروه بهسازی ، نوسازی ، بازسازی قرارمی گیرند ، این سه نوع مداخله هریک طیف گسترده ای از اقدامات را برحسب نیاز شامل می شوند .

الف – بهسازی (Improvement  ) :
دراین نوع مداخله اصل بر وفاداری به گذشته وحفظ آثار هویت بخش درآنهاست . فعالیت بهسازی با هدف استفاده ازامکانات بالقوه وبالفعل موجود وتقویت جنبه های مثبت ، وتضعیف جنبه های منفی از طریق حمایت (Protection) ، مراقبت (Preservation ) ، نگهداری (Maintenance) ، حفاظت (Conservation) ، احیا (Restoration) ، استحکام بخشی ( Consolidation) ، وتعمیر(Repair ) صورت می پذیرد . دخالت دراین بافتها مستلزم رعایت ضوابط ومقررات سازمان میراث فرهنگی می باشد .
ب – نوسازی ( Renovation ) : 

دراین نوع مداخله حد وفاداری به گذشته ازانعطاف پذیری بیشتری برخوردار است وبرحسب مورد ازمداخله اندک تا تغییر را می تواند شامل گردد . فعالیت نوسازی باهدف افزایش کارآیی وبهره وری ، بازگرداندن حیات شهری به بافت می باشد و ازطریق نوکردن (Renewal ) ، توان بخشی ( Rehabilitation ) ، تجدید حیات (Revitalization ) ، انطباق ( Adaptation) ، دگرگونی (Conversion) صورت می پذیرد .

ج – بازسازی ( Reconstruction):
دراین نوع مداخله نه تنها هیچ الزامی برای حفظ گذشته وجود ندارد بلکه باهدف ایجاد شرایط جدید زیستی وکالبدی – فضایی وازطریق تخریب (Demolition) ، پاکسازی ( Clearance) ، دوباره سازی (Rebuilding ) صورت می پذیرد .

۳-مراجع قانونی مداخله  
سه مرجع اصلی مداخله دربافت ها عبارتند از سازمان میراث فرهنگی وگردشگری ، شرکت عمران وبهسازی شهری وشهرداری ها که هریک  درچهارچوب اختیارات قانونی خود و با استناد به مستندات قانونی دربافت ها دخالت می کنند . بدیهی است که درمواردی میان فعالیت مراجع هم پوشانی وجود دارد که این امر از طریق مستندات قانونی قابل حل است .

الف – سازمان میراث فرهنگی وگردشگری
سازمان میراث فرهنگی وگردشگری براساس مستندات قانونی تعیین شده ، دامنه فعالیت این سازمان ازبهسازی تا نوسازی را شامل می شود .
 
ب – شرکت عمران وبهسازی شهری ایران
شرکت عمران وبهسازی شهری ایران به عنوان شرکت مادر تخصصی بیشترین نقش ومسئولیت برای دخالت در بافت ها را به عهده دارد . دامنه فعالیت این شرکت ازبهسازی بافت ( این امر به مفهوم بهسازی آثار ثبت شده تاریخی نمی باشد ) آغاز شده تا نوسازی وبازسازی را در برمی گیرد .

ج – شهرداری
شهرداری ها براساس مستندات قانونی خود در بافت ها مداخله می کنند . دامنه فعالیت شهرداری از نوسازی تا بازسازی را شامل می شود .
شاخص‌های شناسایی بافت‌های فرسوده
   شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در سومین جلسه در تاریخ ۱۱/۲/۸۵ براساس مصوبه مورخ ۱۶/۳/۸۴ خود ۳ شاخص‌ زیر را جهت شناسایی بافت‌های فرسوده در این مرحله مورد تصویب قرار داد و مقرر نمود دبیرخانه برای مواردی که این شاخص‌ها امکان معرفی و شناسایی در پهنه‌هایی را ناممکن می‌سازد، بررسی و راه کار مناسب جهت تصمیم‌گیری به شورا ارایه نماید.

   شاخص ۱؛ ریز دانگی: بلوک‌هایی که بیش از ۵۰% پلاک‌های آنها مساحت کمتر از ۲۰۰ متر مربع دارند.
   شاخص ۲؛ ناپایداری: بلوک‌هایی که بیش از ۵۰% بناهای آن ناپایدار و فاقد سیستم سازه است.
   شاخص ۳؛ نفوذناپذیری: بلوک‌هایی که بیش از ۵۰% معابر آن عرض کمتر از ۶ متر دارند.
در واقع اگر این ۳ مشخصه در یک بلوک شهری وجود داشته باشد، حتی در مقیاس
۵۰ درصد، آن منطقه بافت فرسوده قلمداد می‌شود. در واقع  بخشی از شهر که بیش از
۵۰ درصد آن ناپایدار و عرض معابر آن کمتر از ۶ متر و املاک آن عرصه‌ای کمتر از ۲۰۰ متر داشته باشد، آن قسمت از شهر بافت فرسوده است.

رویکرد به بافت فرسوده
هم‌اکنون حدود ۷۰ هزار هکتار بافت فرسوده در کشور شناسایی شده که حدود ۷ هزار هکتار  بافت فرسوده در در استان اصفهان شناسایی شده است که، ۲۱۵۷ هکتار آن متعلق به شهر اصفهان، ۷۷۲ هکتار شهر کاشان، ۳۷۷ هکتار شهر مبارکه، ۵۷۰ هکتار شهر نجف آباد و ۴۱۹ هکتار شهر خمینی شهر می باشد.

برای بهسازی و نوسازی هر هکتار بافت فرسوده در شهرهای ایران حدود ۱۰۰ میلیارد ریال سرمایه گذاری جدید مورد نیاز است. از این رو توجه به بافت های فرسوده بارها از سوی صاحب نظران تاکید شده و بحث های بسیاری پیرامون آن شکل گرفته است.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (10 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here